Belgie dichtbij stromend water HDR reader stromend water - Wild van Natuur

Ga naar de inhoud

België dichtbij: foto-excursie stromend water en HDR

Geachte deelnemer,
bedankt dat je deelnam aan onze workshop 'stromend water en HDR'.
Hier vind je alle informatie betreffende het fotograferen van stromend water.
Stromend water fotograferen
Om in foto's het effect te krijgen van stromend water moeten we de sluitertijd verlengen.
De basismanier om dit te bereiken is:
  • de ISOwaarde zo laag mogelijk in te stellen
  • het diafragma zo ver mogelijk te sluiten
  • je kunt hierbij zowel in de A-stand (bij sommige cameramerken heet deze stand Av) of M-stand werken. In de M stand moet je op basis van je lichtmeter ook nog de juiste sluitertijd kiezen.

Bij normaal daglicht zal dit meestal niet genoeg zijn om een mooi vloeiend effect te krijgen (hiervoor is 1 seconde sluitertijd of langer nodig bij snelstromend water zoals een watervalletje of 5 seconden of langer voor normaal stromend water). Meestal wordt het effect duidelijk mooier bij ongeveer 20 seconden sluitertijd. Deze bereik je door het gebruik van:
  • een grijsfilter (ook wel ND-filter genoemd) of
  • een variabel grijsfilter of
  • een Big Stopper

Een grijsfilter is een donker gekleurd stuk glas of kunststof. Het vormt als het ware een zonnebril voor je objectief. Ze zijn er in verschillende sterktes. Hoe donkerder het materiaal, hoe langer de sluitertijd wordt. Grijsfilters met een sterkte tussen de 6 en 10 zijn ideaal, bij een lagere waarde blijven de sluitertijden te kort, bij hogere waarden wordt de sluitertijd vaak onwerkbaar lang.

Het is niet moeilijk om een ND-filter te gebruiken, maar het is wel nodig om een klein rekensommetje te kunnen maken. Daarvoor moet je begrijpen wat het begrip 'stops' inhoudt. Het verschil tussen diafragma f/5.6 en diafragma f/8.0 is bijvoorbeeld één stop licht. Het verschil tussen een sluitertijd van 1/250e en 1/125e is ook één stop. Eén stop is dus een halvering of verdubbeling van de hoeveelheid licht.
Stel dat je een waterval wilt fotograferen waarbij het water vloeiend in beeld moet komen. Je meet een sluitertijd van 1/125e bij een diafragma van f/8.0 op ISO 100 en je hebt alleen speling met de sluitertijd? Om op een sluitertijd van 1/2e te komen, heb je dan een grijsfilter nodig met een sterkte van zes stops. Een filter met een sterkte van zes stops wordt ook wel aangeduid met 'ND64'.

Hieronder staat een tabel als geheugensteuntje. Zo zie je direct wat een bepaald filter voor consequenties heeft op de sluitertijd.
ND filter>2 stops
ND4
4 stops
ND16
6 stops
ND64
8 stops
ND256
10 stops
ND1000
16 stops
ND64000
Belichting
zonder filter
Belichting met filter
s=seconde / m=minuut / u=uur
1/1000 s
1/250 s
1/60 s
1/15 s
1/4 s
1 s
1 m
1/500 s1/125 s
1/30 s
1/8 s
1/2 s
2 s
2 m
1/250 s1/60 s
1/15 s
1/4 s
1 s
4 s
4 m
1/125 s1/30 s
1/8 s
1/2 s
2 s
8 s
8 m
1/60 s
1/15 s
1/4 s
1 s
4 s
16 s
16 m
1/30 s
1/8 s
1/2 s
2 s
8 s
32 s
32 m
1/15 s1/4 s
1 s
4 s
16 s
1 m
1 u
1/8 s1/2 s
2 s
8 s
32 s
2 m2 u
1/4 s1 s
4 s
16 s
1 m
4 m
4 u
1/2 s2 s8 s32 s
2 m
8 m
8 u
1 s4 s16 s1 m
4 m
16 m
16 u
Je zou dus kunnen denken dat je het beste maar een heel sterk grijsfilter kunt kopen. Let er echter wel op dat je dan twee consequenties krijgt:
  • zeer lange sluitertijden (waardoor in de praktijk niet meer zo bruikbaar)
  • een zeer donker beeld bij gebruik van een spiegelreflexcamera (soms op te lossen door over te schakelen op liveview)

In de praktijk werkt een variabel grijsfilter goed. Dit is een schroeffilter dat je op je lens plaatst. Door het filter te draaien wordt het sterker of minder sterk (ND2 t/m. ND8). Een goed variabel filter heeft een hoge aanschafprijs en past slechts op één filtermaat. Koop een dergelijk filter dus altijd groot (bijv. voor filtermaat 72) en gebruik een stepdown ring om 'm aan te passen aan je lens. Op deze manier kun je het filter voor al je lenzen passend maken door alleen een stepdoiwnringetje aan te schaffen.
Gebruik je een filtersysteem (vierkant of rechthoekig filterformaat | Cokin, LEE en andere merken) dan zijn er speciale ronde variabele filters die in je filterhouder bruikbaar zijn.
Bij sommige lenzen en bridgecamera's is een grijsfilter ingebouwd. Erg handig (foto: het grijsfilter van de Panasonic FZ-2000).
Geen filter meegenomen?

Ongetwijfeld kom je een keer voor de situatie dat je geen grijsfilter hebt meegenomen en toch graag een lange sluitertijd opname wilt maken. In dat geval zijn er enkele mogelijke escapes:
  • gebruik een Pola-filter (neemt ook twee tot vier stops licht weg) - maar die moet je dan wel bij je hebben.
  • gebruik meervoudige belichting: je fotografeert dan op hetzelfde origineel meerdere opnamen. Bij stromend water werkt dit goed als het water flink stroomt (bergbeekjes en watervalletjes) maar minder goed bij brandingfoto's. Hoe meer opnamen je 'stapelt' hoe beter het effect.
  • In de meeste Sony systeemcamera's (en sommige bridgecamera's) kun je de vloeiende reflectie app gebruiken (let op: moet worden aangeschaft en via een computer op de camera worden aangebracht. Dus geen 'last-minute in the field'escape. Kijk op deze link> voor meer info. Deze app werkt uitsluitend op specifieke Sony camera's.
Terug naar de homepagina>
Terug naar de inhoud